Practical No. 01.

Practical name: - Observe the safety precautions during filing, marking and punching, internal fitting and drilling practice. (8 hrs)

प्रात्यक्षिकाची उद्दिष्टे :-

1. सुरक्षितता प्रोटोकॉल समजून घ्या आणि त्यांची अंमलबजावणी करणे. 2. संभाव्य धोके ओळखणे.

3. सुरक्षा उपाय जाणून घ्या आणि लागू करणे. 4. सुरक्षेची मानसिकता विकसित करणे.

5. व्यावहारिक कौशल्ये आत्मसात करणे. 6. मास्टर फाइलिंग तंत्र आत्मसात करणे.

7. चिन्हांकित करण्याच्या पद्धती समजून घेणे. 8. पंचिंगचा सराव करणे.

9. अंतर्गत फिटिंग जाणून घेणे. 10. ड्रिलिंगचा सराव करणे.

11. समस्या सोडवणे आणि गंभीर विचार कौशल्ये विकसित करणे. 12. समस्या ओळखा आणि त्यांचे निराकरण करणे.

13. माहितीपूर्ण निर्णय घेणे. 14. मॅन्युअल निपुणता आणि समन्वय वाढवणे.

15. अचूकता विकसित करणे. 16. साधने आणि उपकरणे वापरण्यात आत्मविश्वास मिळवणे.

17. साधनांशी परिचित होणे. 18. आत्मविश्वास निर्माण करणे.

साहित्य Materials :-

1) फाईल File. 2) मार्किंग गेज Marking gauge

3) पंच Punch. 4) हातोडा Hammer

5) ड्रिल प्रेस Drill press. 6) ड्रिल बिट्स Drill bits

7) वर्कपीस (उदा. मेटल ब्लॉक) Workpiece ( metal block). 8) सुरक्षा चष्मा Safety glasses

9) हातमोजे Gloves. 10) एप्रन Apron

11) इअरप्लग्स Earplugs

कृती :-

१) सर्वप्रथम एक mild steel flate (M.S. Flate) घेतला 

वर्किंग बेंच वर ठेवून त्यचे मेजरमेंट म्हणजे मोजमाप घेतले जे 110x10x50 असे आहे.

२) मोजमापनुसार स्कायबरने मार्किंग करून हेक्सा ब्लेड व हेक्सा फ्रेमच्याा साह्याने त्यावर कटिंग प्रक्रिया सुरू केली.

३) 110x10x50 mm च्या मापाचा एक तुकडा मिळाला जो हा जॉब आहे, त्यानंतर फायलिंग करून एज मिळवण्यात आले सरफे समांतर करण्यात आले व 100x10x48 mm असे माप मिळाले 

४) सर्व सहा बाजू फिक्सिंग करून झाल्यानंतर मोरचू किंवा रंग लावून वाळवून पुन्हा स्क्रायबरने मेजरमेंट करून मार्किंग करण्यात आले 12x4 असे माप घेण्यात आले.

५) स्क्रायबर च्या मार्किंग वर पंचिंग करण्यात आले जे प्रत्येकि 4 mm च्या अंतरावर घेतले.

६) नंतर त्या पंचिंग वर इंटरनल कटिंग करण्यात आले इंटरनल कटिंग ची पहिली लाईन 80mm दुसरी लाईन 60 mm व तिसरी लाईन 40mm वर घेतली.

७) या 80 mm 60 mm 40 mm वर ड्रिलिंग प्रोसेस करून घेतली.

अशाप्रकारे फायलिंग, मार्किंग, पंचिंग, इंटरनल कटिंग, आणि ड्रिलिंग सराव करण्यात आले.

दक्षता :-

फाइलिंग दरम्यान:

1) फाइल हाताळताना सावध रहा. फाइलची धार तीव्र असते आणि चोट लागू शकते.

2) फाइलिंग करताना फाइलला दाबा मारू नका. हळुवार आणि नियंत्रित दाबाने फाइल करा.

3) फाइलिंग करताना आपले हात आणि बोटे फाइलच्या धारापासून दूर ठेवा.

4)फाइलिंग करताना नेहमी सुरक्षा चष्मा वापरा.

5)फाइलिंग पूर्ण झाल्यावर फाइलला सुरक्षित ठिकाणी ठेवा.

मार्किंग आणि पंचिंग दरम्यान:

1) मार्किंग करताना सावध रहा. मार्किंग टूल्स तीव्र असू शकतात.

2) मार्किंग टूल्स हाताळताना आपले हात आणि बोटे त्यांच्या धारापासून दूर ठेवा.

3) पंचिंग करताना पंचिंग चा योग्य वापर करा. पंचिंग च्या ऑपरेशन पद्धतीचे पालन करा.

4) पंचिंग करताना नेहमी सुरक्षा चष्मा वापरा.

5) पंचिंग पूर्ण झाल्यावर पंच आणि हॅमर योग्य ठिकाणी ठेवा.

अंतर्गत फिटिंग दरम्यान

1) अंतर्गत फिटिंग करताना सावध रहा. फिटिंग टूल्स तीव्र असू शकतात.

2) फिटिंग टूल्स हाताळताना आपले हात आणि बोटे त्यांच्या धारापासून दूर ठेवा.

3) फिटिंग करताना योग्य फिटिंग पद्धतीचे पालन करा.

4) फिटिंग करताना नेहमी सुरक्षा चष्मा वापरा.

5) फिटिंग पूर्ण झाल्यावर फिटिंग टूल्स सुरक्षित ठिकाणी ठेवा.

ड्रिलिंग दरम्यान:

1) ड्रिलिंग करताना सावध रहा. ड्रिल तीव्र असते आणि चोट लागू शकते.

2) ड्रिल हाताळताना आपले हात आणि बोटे त्याच्या धारापासून दूर ठेवा.

3) ड्रिलिंग करताना ड्रिल प्रेसचा योग्य वापर करा. ड्रिल प्रेसच्या ऑपरेशन पद्धतीचे पालन करा.

4) ड्रिलिंग करताना नेहमी सुरक्षा चष्मा आणि सुरक्षा कवच वापरा.

5) ड्रिलिंग पूर्ण झाल्यावर ड्रिल मशीन बंद करा.

सामान्य दक्षता :-

1)सुरक्षा चष्मे: नेहमी सुरक्षा चष्मे वापरा. हे आपल्या डोळ्यांना उडणाऱ्या तुकड्यांपासून संरक्षण देईल.

2)हाताचे संरक्षण: जर तुम्ही तीक्ष्ण किंवा उष्ण वस्तू हाताळत असाल तर हातमोजे वापरा.

3)योग्य कपडे: ढीले कपडे किंवा दागिने घालू नका कारण ते यंत्रसामग्रीत अडकू शकतात.

4)योग्य साधन: नेहमी योग्य साधन आणि उपकरणे वापरा.

5)काम करण्याचे क्षेत्र: तुमचे काम करण्याचे क्षेत्र स्वच्छ आणि व्यवस्थित ठेवा.

6)ध्वनि प्रदूषण: जर तुम्ही जोरदार आवाजात काम करत असाल तर कान टोपी वापरा.

7)अग्नि सुरक्षा: ज्वलनशील पदार्थ दूर ठेवा आणि अग्निशामक यंत्राची उपलब्धता सुनिश्चित करा.

या प्रत्याक्षिकामध्ये अनेक महत्त्वाच्या कौशल्यांची प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण घेतले. त्यातील काही प्रमुख कौशल्ये.

1) सुरक्षा कौशल्ये, 2) फाइलिंग, मार्किंग आणि पंचिंग

3) अंतर्गत फिटिंग internal Fitting, 4) ड्रिलिंग

5) मापनाची कौशल्ये Measurement skills, 6) सामग्री ओळख

7) उपकरणांचे ज्ञान, 8) सुरक्षा साधनांचे ज्ञान

9) समस्या सोडवण्याची क्षमता

Raw material :-

Mild Steel (M.S.Flate) 

Tools And Equipment:-

1) हात साधने:  हॅमर, फाइल, मार्किंग टूल्स इ., 2) विद्युत साधने: ड्रिल, मशीन, इ.

3) मापनाची साधने: टेप, स्केल, इ. 4) सुरक्षा साधने: सुरक्षा चष्मे, हातमोजे, सुरक्षा बूट इ.

5) अन्य साधने: पंचिंग प्रेस, इ.