Weaving Technician

56.1 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.3 Carding Machine प्रॅक्टिकल: कार्डिंग (Carding) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) कार्डिंग मशीनची ओळख करून घेणे, त्यातील विविध भागांचा अभ्यास करणे आणि कापूस स्वच्छ करून त्याचे 'स्लायव्हर' (Sliver) मध्ये रूपांतर करण्याची प्रक्रिया समजून घेणे. २. आकृती (Diagram). ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) कार्डिंग विभागाला भेट देऊन मशीनची सद्यस्थिती तपासली. मशीनचे सर्व सेफ्टी डोअर्स बंद असल्याची खात्री केली. फीड करण्यासाठी ब्लो रूममधून आलेला कापूस (Lap किंवा Chute feed) उपलब्ध असल्याची पाहणी केली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) फिलर गेज (दोन रोलर्समधील अंतर किंवा 'सेटिंग' मोजण्यासाठी). टॅकोमीटर (सिलिंडर आणि डॉफरचा वेग मोजण्यासाठी). स्लायव्हर कॅन (Sliver Can). नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) ब्लो रूममधून आलेला कापूस (Opened Cotton Tufts). ६. इतर आवश्यकता (Other Requirements) मशीनचे तांत्रिक स्पेसिफिकेशन चार्ट. क्लिनिंग ब्रश आणि एअर गन. ७. सुरक्षा (Safety) मशीन सुरू असताना क...

56.10 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.10  Ribbon Lap प्रात्यक्षिक: Ribbon Lap मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) रिबन लॅप मशीनची ओळख करून घेणे, स्लायव्हर लॅप्सना ड्राफ्ट देऊन त्यांचे तंतू अधिक समांतर करणे आणि कोम्बरसाठी उच्च दर्जाचा 'रिबन लॅप' तयार करण्याची प्रक्रिया समजून घेणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ३.१ रिबन लॅप विभागाला भेट देऊन मशीनच्या रोलर्सची आणि 'वेब' गाईडची स्वच्छता तपासून घेतली. ३.२ स्लायव्हर लॅप मशीनमधून तयार झालेले ६ ते ८ लॅप्स मशीनच्या फीडिंग टेबलवर (Creel) उपलब्ध करून घेतले. ३.३ लॅप तयार करण्यासाठी नवीन रिकामे स्पूल्स तयार ठेवले. ३.४ मशीनमधील 'ड्राफ्टिंग गियर्स' आणि 'प्रेशर सिस्टीम' व्यवस्थित असल्याची खात्री केली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) फिलर गेज (रोलर सेटिंगसाठी). इलेक्ट्रॉनिक वजन काटा. रिकामे लॅप स्पूल्स. नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) स्लायव्हर लॅप मशीनमधून तयार झालेला लॅप (Sliver Lap). ६. इतर आवश्यकता (Requirements) लॅप क्वालिटी ...

56.11 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.11  Comber Lap प्रात्यक्षिक: कोम्बर (Comber) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) कोम्बर मशीनची ओळख करून घेणे, कोम्बिंगमधील 'निटिंग' आणि 'कॉम्बिंग' प्रक्रिया समजून घेणे आणि कापसातील लहान तंतू (Short Fibers) व कचरा काढून उत्कृष्ट दर्जाचा स्लायव्हर तयार करण्याचा अभ्यास करणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ३.१ कोम्बिंग विभागाला भेट देऊन मशीनचे सर्व ८ ते १२ हेड (Heads) स्वच्छ असल्याची खात्री केली. ३.३ रिबन लॅप किंवा लॅप फॉर्मरमधून तयार झालेले लॅप्स मशीनच्या फीडिंग रोलर्सवर योग्यरित्या लावले. ३.४ 'नोईल' (Noil - कचरा) गोळा करण्यासाठी रिकामी पेटी किंवा सक्शन सिस्टीम सुरू असल्याची खात्री केली. ३.५ मशीनची इंडेक्स सेटिंग (Index Setting) तपासून घेतली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) फिलर गेज (नीपर ते सिलिंडर सेटिंगसाठी). इलेक्ट्रॉनिक वजन काटा (नोईल टक्केवारी मोजण्यासाठी). स्लायव्हर कॅन्स. नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) रिबन लॅप किंवा लॅप फॉर्मर ल...

56.9 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.9  Sliver Lap  प्रात्यक्षिक: Sliver Lap मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) स्लायव्हर लॅप मशीनची ओळख करून घेणे, अनेक स्लायव्हर्स एकत्र करून (Doubling) त्यांचा एकसमान लॅप तयार करण्याची प्रक्रिया समजून घेणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ३.१ स्लायव्हर लॅप विभागाला भेट देऊन मशीनची स्वच्छता आणि रोलर्सची स्थिती तपासून घेतली. ३.२ कार्डिंग किंवा प्री-कॉम्ब ड्रॉ फ्रेममधून आलेले १८ ते २४ स्लायव्हर कॅन्स मशीनच्या क्रिल (Creel) जवळ उपलब्ध करून घेतले. ३.३ लॅप तयार करण्यासाठी लागणारे रिकामे 'लॅप स्पूल्स' (Lap Spools) तयार ठेवले. ३.४ मशीनचे वेटिंग प्रेशर (Weighting pressure) आणि स्टॉप मोशन सेन्सर्स कार्यरत असल्याची खात्री केली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) मेजरिंग टेप (लॅपची रुंदी मोजण्यासाठी). इलेक्ट्रॉनिक वजन काटा (लॅपचे वजन करण्यासाठी). रिकामे लॅप स्पूल्स (Lap Spools). नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) कार्डिंग किंवा ड्रॉ फ्रेम स्लायव्हर (Carded/Drawn Sliver)....

56.8 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.8  T.F.O. (Two-for-One Twister) प्रात्यक्षिक: T.F.O. (Two-for-One Twister) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) T.F.O. मशीनची ओळख करून घेणे, 'टू-फॉर-वन' ट्विस्टिंग तत्त्व समजून घेणे आणि दोन सिंगल धाग्यांचे रूपांतर एका मजबूत 'प्लाय यार्न' (Ply Yarn) मध्ये करण्याच्या प्रक्रियेचा अभ्यास करणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ३.१ T.F.O. विभागाची पाहणी केली आणि मशीनचे सर्व स्पिंडल्स स्वच्छ असल्याची खात्री केली. ३.२ वाइंडिंग विभागातून आलेले 'डबल वाईंडेड' कोन्स (Doubled Cones) फीडिंगसाठी उपलब्ध करून घेतले. ३.३ मशीनचे टेन्शन वेट्स (Tension Weights) धाग्याच्या नंबरनुसार (Count) योग्य आहेत की नाही, हे तपासून पाहिले. ३.४ मशीनमधील एअर प्रेशर आणि ऑइलिंग लेव्हल तपासून घेतली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) टॅकोमीटर (स्पिंडल आणि ड्रमचा वेग मोजण्यासाठी). टी.पी.आय. टेस्टर (Twist Per Inch मोजण्यासाठी). रिकामे पेपर कोन्स. नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) वाइं...

56.7 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.7  Winding प्रात्यक्षिक: वाइंडिंग (Winding) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) वाइंडिंग मशीनची ओळख करून घेणे, धाग्यातील दोष दूर करण्याची (Yarn Clearing) पद्धत समजून घेणे आणि रिंग बॉबिनमधील धागा मोठ्या 'कोन' (Cone) पॅकेजवर गुंडाळण्याच्या प्रक्रियेचा अभ्यास करणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ३.१ वाइंडिंग विभागाला भेट देऊन मशीनची स्वच्छता आणि हवादाब (Air pressure) तपासून घेतला. ३.२ रिंग फ्रेममधून तयार झालेल्या पूर्ण भरलेल्या रिंग बॉबिन्स मशीनच्या फीडिंग भागात (Caddy/Magazine) उपलब्ध करून दिल्या. ३.३ वाइंडिंगसाठी लागणारे रिकामे कागदी किंवा प्लास्टिकचे कोन्स (Paper/Plastic Cones) तयार ठेवले. ३.४ धाग्याचा नंबर (Count) आणि मशीनचे पॅरामीटर्स योग्यरित्या सेट आहेत की नाही, याची खात्री केली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) हँक बॅलन्स किंवा ईलेक्ट्रॉनिक वजन काटा. रिकामे कोन्स (Empty Cones). यार्न स्लायसर किंवा कात्री. नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) रिंग फ्रेमम...

56.6 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.6  Ring Frame प्रात्यक्षिक: रिंग फ्रेम (Ring Frame) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) रिंग फ्रेम मशीनची ओळख करून घेणे, ड्राफ्टिंग, ट्विस्टिंग आणि वाइंडिंग प्रक्रिया समजून घेणे आणि रोव्हिंगपासून अंतिम धागा (Yarn) तयार करण्याच्या पद्धतीचा अभ्यास करणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ३.१ रिंग फ्रेम विभागाची पाहणी केली आणि मशीनच्या स्वच्छतेची तसेच ऑइलिंगची खात्री केली. ३.२ स्पीड फ्रेममधून तयार झालेल्या रोव्हिंग बॉबिन्स मशीनच्या वरील बाजूच्या क्रिल (Creel) मध्ये व्यवस्थित लावल्या. ३.३ प्रत्येक स्पिंडलवर रिकामी 'रिंग बॉबिन' (Empty Bobbin) नीट बसवली असल्याची खात्री केली. ३.४ मशीनमधील 'ट्रॅव्हलर' (Traveler) ची स्थिती आणि रिंगची स्वच्छता तपासून पाहिली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) टॅकोमीटर (स्पिंडलचा वेग मोजण्यासाठी). हँक बॅलन्स किंवा ईलेक्ट्रॉनिक वजन काटा. रिंग बॉबिन्स आणि ट्रॅव्हलर बदलण्याचे साधन. नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) स्पीड फ्रेमपासून त...

56.5 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.5  Speed Frame / Simplex प्रात्यक्षिक: स्पीड फ्रेम (Speed Frame / Simplex) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) स्पीड फ्रेम मशीनची ओळख करून घेणे, ड्राफ्टिंग आणि ट्विस्टिंग प्रक्रिया समजून घेणे आणि स्लायव्हरचे रूपांतर 'रोव्हिंग' (Roving) मध्ये करून ते बॉबिनवर गुंडाळण्याच्या पद्धतीचा अभ्यास करणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ३.१ स्पीड फ्रेम विभागाची पाहणी केली आणि मशीनच्या स्वच्छतेची खात्री केली. ३.२ ड्रॉ फ्रेममधून आलेले फिनिशर स्लायव्हर कॅन्स मशीनच्या मागील बाजूस (Creel) योग्य क्रमाने लावले. ३.३ मशीनमधील रिकाम्या बॉबिन्स (Empty Bobbins) स्पिंडलवर व्यवस्थित बसवल्या आहेत की नाही, हे तपासून पाहिले. ३.४ मशीनचे स्टॉप मोशन सेन्सर्स आणि ऑटो-डफिंग यंत्रणा कार्यरत असल्याची खात्री केली. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) मेजरिंग टेप आणि फिलर गेज. टॅकोमीटर (स्पिंडलचा वेग मोजण्यासाठी). रोव्हिंग बॉबिन्स (Roving Bobbins). नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) ड्रॉ फ्रेममधून ...

56.4 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.4  Draw Frame प्रॅक्टिकल: ड्रॉ फ्रेम (Draw Frame) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली १. उद्देश (Aim) ड्रॉ फ्रेम मशीनची ओळख करून घेणे, त्यातील 'ड्राफ्टिंग' (Drafting) आणि 'ब्लेंडिंग' (Blending) प्रक्रिया समजून घेणे आणि स्लायव्हरची एकसमानता सुधारण्याचा अभ्यास करणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ड्रॉ फ्रेम विभागाला भेट दिली आणि मशीन स्वच्छ असल्याची खात्री केली. फीडिंगसाठी कार्डिंग मशीनमधून आलेले स्लायव्हर कॅन्स (Sliver Cans) क्रिल (Creel) जवळ उपलब्ध करून घेतले. मशीनचे स्टॉप मोशन (Stop motion) सेन्सर्स व्यवस्थित काम करत आहेत की नाही, हे तपासून पाहिले. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) व्हर्नियर कॅलिपर (रोलरमधील अंतर मोजण्यासाठी). टॅकोमीटर (रोलर्सचा वेग मोजण्यासाठी). हँक बॅलन्स (स्लायव्हरचे वजन किंवा हँक मोजण्यासाठी). नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) कार्डिंग मशीनमधून तयार झालेला स्लायव्हर (Carded Sliver). ६. इतर आवश्यकता (Other Requirements) रिकामे स्लायव्हर कॅन्स. ...

56.1 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.1  M.B.O. (Multi OR Mixing Bale Opener)   प्रॅक्टिकल: M.B.O. ( Multi OR Mixing Bale Opener ) मशिनची ओळख आणि कार्यप्रणाली. १. उद्देश (Aim) ब्लो रूममधील सुरुवातीच्या टप्प्यावर असलेल्या M.B.O. मशिनची ओळख करून घेणे, त्याच्या विविध भागांचा अभ्यास करणे आणि कापसाच्या गाठी उघडण्याची व प्राथमिक मिश्रणाची प्रक्रिया समजून घेणे. २. आकृती (Diagram) येथे M.B.O. मशिनची स्पाइक लॅटिस, फीड रोलर आणि बीटर दर्शवणारी नामनिर्देशित आकृती काढावी. ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) ब्लो रूममध्ये M.B.O. मशिनची स्थिती (On/Off) तपासून घेतली. मशिनचे सेफ्टी गार्ड्स आणि इमर्जन्सी स्टॉप बटण कार्यरत असल्याची खात्री केली. विविध प्रकारच्या कापसाच्या गाठी मशिनजवळ फीड करण्यासाठी उपलब्ध करून घेतल्या. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) मेजरिंग टेप (रोलर्सचा व्यास मोजण्यासाठी). टॅकोमीटर (रोलर्सचा RPM मोजण्यासाठी). साफसफाईसाठी ब्रश. नोटबुक आणि पेन. ५. कच्चा माल (Raw Material) कापसाच्या गाठी (Cotton Bales - विविध ग्रेडच्या). ६. इतर आवश्यकत...

56.2 Identify various Textile Machines. (08 hrs) 56.2 BlowRoom Machine प्रॅक्टिकल: ब्लो रूम मशिन्सची ओळख  (Identification of Blow Room Machines) १. उद्देश (Aim) स्पिनिंग विभागातील ब्लो रूममधील विविध यंत्रांची ओळख करून घेणे, त्यांच्या कामाचा क्रम समजून घेणे आणि कापसातील कचरा (Trash) काढण्याची प्रक्रिया अभ्यासणे. २. आकृती (Diagram) ३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical) वर्कशॉप किंवा स्पिनिंग मिलमधील ब्लो रूम विभागाला भेट देण्याचे नियोजन करणे. मशिन्स चालू स्थितीत आहेत की बंद, याची खात्री करणे. मशिन्सच्या सुरक्षित अंतरावरून निरीक्षण करण्याची तयारी ठेवणे. ४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment) स्टील रूल किंवा मेजरिंग टेप. टॉर्च (मशिन्सचे अंतर्गत भाग पाहण्यासाठी). नोटबुक आणि पेन. मशिन मॅन्युअल्स (उपलब्ध असल्यास). ५. कच्चा माल (Raw Material) कापसाच्या गाठी (Cotton Bales). सिंथेटिक फायबर (मिश्रण करायचे असल्यास). ६. इतर आवश्यकता (Other Requirements) स्वच्छ कापड (मशिनवरील धूळ पुसण्यासाठी). मशिनच्या भागांची माहिती देणारे तक्ते. ७. सुरक्षा (Safety) मशिनच्या फिरणाऱ्या भागा...

Lesson No. 118. Orientation To Textile Sector. Lesson No. 119. Overview of Textile Industry. Lesson No. 120. History. १. Definition (व्याख्या) :-      Orientation (ओळख): कापड उद्योग क्षेत्र (Textile Sector) म्हणजे नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित तंतूंपासून (Fibers) सूत तयार करणे आणि त्या सुतापासून कापड विणून त्याचे मानवी वापरासाठी रूपांतर करण्याची प्रक्रिया. Textile Industry (कापड उद्योग): हा एक असा उद्योग आहे जो धागा निर्मिती (Spinning), कापड विणकाम (Weaving/Knitting), प्रक्रिया (Processing) आणि वस्त्र निर्मिती (Garmenting) या चार मुख्य टप्प्यांवर आधारित आहे. २. Objectives (उद्दिष्टे) :- 1. भारतीय अर्थव्यवस्थेतील कापड उद्योगाचे महत्त्व समजून घेणे. 2. कापड उद्योगाची रचना (Structure) आणि त्यातील विविध विभागांची माहिती मिळवणे. 3. विणकामाचा प्राचीन इतिहास आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाकडे झालेली वाटचाल अभ्यासणे. 4. या क्षेत्रात उपलब्ध असलेल्या रोजगाराच्या संधींची ओळख करून घेणे. ३. Overview & Types (उद्योगाची रचना आणि प्रकार) :- कापड उद्योगाचे प्रामुख्याने दोन भाग पडतात: १. संघटित क...

 Lesson 10 :- Uses, Care, and Maintenance of Vices (व्हाइस - वापर, निगा आणि देखभाल) १. Definition (व्याख्या) :- 'व्हाइस' हे वर्कशॉपमधील एक महत्त्वाचे 'होल्डिंग टूल' (Holding Tool) आहे. कोणत्याही जॉबवर फाइलिंग (Filing), हॅकसॉइंग (Hacksawing), थ्रेडिंग (Threading) किंवा चिपिंग (Chipping) सारख्या क्रिया करताना जॉबला एका जागी घट्ट पकडून ठेवण्यासाठी व्हाइसचा वापर केला जातो. २. Objectives ( उद्दिष्टे) :- व्हाइसचे विविध प्रकार आणि त्यांच्या विशिष्ट उपयोगांची माहिती घेणे. व्हाइसचे भाग आणि ते कोणत्या मटेरिअलपासून बनतात हे समजून घेणे. व्हाइसची अचूकता आणि पकड टिकवून ठेवण्यासाठी देखभालीच्या पद्धती शिकणे. जॉबच्या आकारानुसार योग्य व्हाइस निवडण्याचे कौशल्य विकसित करणे. व्हाइसवर काम करताना स्वतःची आणि उपकरणाची सुरक्षा कशी राखायची हे शिकणे. ३. Material & Construction (साहित्य आणि रचना) :- व्हाइसची रचना अतिशय मजबूत असते जेणेकरून तो कामाचा दाब सोसू शकेल: Body (Body & Fixed Jaw): कास्ट आयर्न (Cast Iron). Movable Jaw: कास्ट आयर्न (Cast Iron). Jaw Plates: टूल स्टील (Tool Steel) - य...

Lesson Name :- 18. Uses, Care, and Maintenance of Marking Tools Definition (व्याख्या) :- मार्किंग टूल्स (उदा. कॅलिपर, डिव्हायडर, पंच इ.) हे जॉबवर अचूक मापे घेण्यासाठी आणि खुणा करण्यासाठी वापरले जातात. या साधनांचे आयुष्य आणि अचूकता टिकवून ठेवण्यासाठी त्यांचा योग्य वापर, नियमित स्वच्छता आणि सुरक्षित साठवणूक करणे म्हणजे 'Care and Maintenance' होय. 5 Objectives (५ उद्दिष्टे) :- १. विविध मार्किंग टूल्सचा (कॅलिपर, डिव्हायडर, इ.) विशिष्ट उपयोग समजून घेणे. २. प्रिसिजन (अचूक) साधनांची हाताळणी करताना घ्यायची काळजी शिकणे. ३. साधनांचे गंज आणि झीज यांपासून संरक्षण करण्याच्या पद्धती शिकणे. ४. साधनांची अचूकता (Accuracy) टिकवून ठेवण्यासाठी देखभाल करणे. ५. खराब झालेली साधने ओळखणे आणि दुरुस्तीसाठी वेगळे करणे. Material (साहित्य) :- साधने: कॅलिपर्स, डिव्हायडर्स, सरफेस प्लेट (कास्ट आयर्न/ग्रॅनाईट), अँगल प्लेट, स्क्रायबर, पंच, सरफेस गेज. स्वच्छतेसाठी: सुती कापड (Cotton waste), मऊ ब्रश. संरक्षणासाठी: पातळ ऑइल (Anti-rust oil), ग्रीस, पेट्रोलियम जेली. Working Principle (कार्यकारी तत्व) :- हा पाठ 'प...

Lesson Name :- 17. Surface Gauges (सरफेस गेज) Definition (व्याख्या) :- सरफेस गेज हे एक महत्त्वाचे मार्किंग आणि चेकिंग साधन आहे. याचा उपयोग सरफेस प्लेटच्या किंवा मशिन बेडच्या समतोल पृष्ठभागाला समांतर (Parallel) रेषा ओढण्यासाठी किंवा जॉबची समांतरता तपासण्यासाठी केला जातो. 5 Objectives (५ उद्दिष्टे) :- १. सरफेस गेजची रचना आणि त्याच्या विविध भागांची माहिती घेणे. २. 'फिक्स्ड' आणि 'युनिव्हर्सल' सरफेस गेजमधील तांत्रिक फरक समजून घेणे. ३. स्टील रूलच्या सहाय्याने अचूक उंची (Height) सेट करण्यास शिकणे. ४. जॉबवर समांतर रेषा मारण्याचे कौशल्य मिळवणे. ५. लेथ मशिनवर जॉब सेंटरमध्ये लावण्यासाठी याचा वापर करणे शिकणे. आकृती :- Material (साहित्य) :- बेस (Base): कास्ट आयर्न (Cast Iron). स्पिंडल (Spindle): स्टील (Steel). स्क्रायबर (Scriber): हाय कार्बन स्टील (High Carbon Steel). Least Count (किमान माप) :- सरफेस गेज स्वतः माप दाखवत नाही. हे स्टील रूलच्या सहाय्याने वापरले जाते, म्हणून याचे किमान माप ०.५ मिमी (स्टील रूलच्या अचूकतेनुसार) असते. सूक्ष्म हालचालीसाठी यात 'फाईन ॲडजस्टमेंट स्क्रू...

Lesson Name :- 16.1. Punches (पंच) Definition (व्याख्या) :- मार्किंग केल्यानंतर स्क्रायबरने मारलेल्या रेषा पुसल्या जाऊ नयेत आणि त्या कायमस्वरूपी (Permanent) दिसाव्यात म्हणून धातूवर लहान छिद्र किंवा खुणा करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या साधनाला 'पंच' असे म्हणतात. Objectives ( उद्दिष्टे) :- १. विविध प्रकारच्या पंचेसची ओळख करून घेणे. २. त्यांच्या टोकांच्या कोनांमधील (Angles) फरक समजून घेणे. ३. कामाच्या स्वरूपानुसार योग्य पंच निवडणे (उदा. ड्रिलिंगसाठी सेंटर पंच). ४. पंचिंग करण्याची अचूक पद्धत आणि हातोड्याचा समन्वय शिकणे. ५. पंचच्या टोकाची आणि हेडची निगा राखण्यास शिकणे. आकृती :- Material (साहित्य) :- पंच हे प्रामुख्याने हाय कार्बन स्टील (High Carbon Steel) पासून बनवलेले असतात. अधिक टिकाऊपणासाठी याचा पॉईंट (Point) आणि हेड (Head) हे 'हार्डन' आणि 'टेम्पर' (Hardened & Tempered) केलेले असतात. Least Count (किमान माप) :- पंच हे मापन साधन नाही, त्यामुळे याला तांत्रिक 'लिस्ट काउंट' नसतो. परंतु, मार्किंग रेषेवर पंच मारतानाची अचूकता ही कारागिराच्या नजरेवर आणि पॉईंटच्या ...