Practical No. 38

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
 प्रात्यक्षिक क्र. ३८: सुतारकामात वापरल्या जाणाऱ्या ॲडेसिव्हचे (डिंक) प्रकार आणि त्यांच्या उपयोगांची ओळख (Identify adhesive types and its uses in carpentry)

१. प्रात्यक्षिकाचा उद्देश (Aim of the Practical)
१. सुतारकामात वापरल्या जाणाऱ्या विविध प्रकारच्या ॲडेसिव्हची (Adhesives) ओळख करून घेणे.
२. लाकडाच्या प्रकारानुसार आणि कामाच्या स्वरूपानुसार (उदा. इंटिरिअर किंवा एक्सटेरिअर) योग्य ॲडेसिव्ह निवडायला शिकणे.
३. ॲडेसिव्ह लावण्याची योग्य पद्धत आणि त्याचा 'क्युरिंग टाइम' (वाळण्याचा वेळ) समजून घेणे.
४. चिकटवलेल्या सांध्याची मजबुती आणि टिकाऊपणा यावर होणाऱ्या परिणामांचा अभ्यास करणे.
आकृती :-
२. तयारी (Preparation)
कामाची जागा हवेशीर आणि पुरेशा प्रकाशात असल्याची खात्री करणे.
ॲडेसिव्ह लावण्यापूर्वी लाकडाचा पृष्ठभाग पूर्णपणे कोरडा, तेलमुक्त आणि धुळीशिवाय स्वच्छ करणे.
ॲडेसिव्हच्या डब्यावरील एक्सपायरी डेट आणि वापरण्याच्या सूचना (Technical instructions) वाचणे.

३. साधने आणि उपकरणे (Tools & Equipment)
ब्रशेस आणि स्पॅटुला: ॲडेसिव्ह लावण्यासाठी आणि पसरवण्यासाठी.
क्लॅम्प्स: G-क्लॅम्प, बार क्लॅम्प किंवा स्प्रिंग क्लॅम्प (सांधा वाळवेपर्यंत दाबून ठेवण्यासाठी).
सॅंडपेपर (Sandpaper): पृष्ठभाग खरखरीत करण्यासाठी.
ओले कापड: सांध्यातून बाहेर आलेला जास्तीचा डिंक पुसण्यासाठी.

४. कच्चा माल (Raw Material)
ॲडेसिव्हचे नमुने: PVA (पांढरा डिंक - उदा. फेविकॉल), सिंथेटिक रबर (Contact Cement), इपॉक्सी (Epoxy - उदा. अराल्डाईट), आणि पॉलीयुरेथेन (PU).
लाकडी नमुने: मऊ लाकूड (Softwood), कडक लाकूड (Hardwood) आणि लॅमिनेट (Sunmica).

५. इतर आवश्यकता (Other Requirements)
ॲडेसिव्हचे तांत्रिक मॅन्युअल किंवा कॅटलॉग.
काही ॲडेसिव्ह पातळ करण्यासाठी आवश्यक असणारे सॉल्व्हेंट (उदा. पाणी किंवा थिनर).

६. सुरक्षा (Safety)
१. ॲडेसिव्ह डोळ्यात जाण्यापासून वाचवण्यासाठी सेफ्टी गॉगल्सचा वापर करा.
२. त्वचेची जळजळ टाळण्यासाठी हाताला हातमोजे (Gloves) लावा.
३. काही ॲडेसिव्ह ज्वलनशील असतात, त्यामुळे त्यांना उघड्या आगीपासून लांब ठेवा.
४. वासामुळे श्वास घेण्यास त्रास होऊ नये म्हणून हवेशीर जागी (Ventilation) काम करा.
५. ॲडेसिव्हचा डबा वापरून झाल्यावर लगेच घट्ट बंद करा.

७. कृती / कार्यपद्धती (Procedure)
१. ओळख: उपलब्ध असलेल्या सर्व ॲडेसिव्हचे डबे आणि त्यांचे रंग, वास व प्रवाहीपणा (Viscosity) यावरून प्रकार ओळखा.
२. सर्फेस प्रिपरेशन: जोडायच्या भागांना सॅंडपेपरने हलके घासून घ्या जेणेकरून ॲडेसिव्हची पकड चांगली बसेल.
३. मिक्सिंग (गरज असल्यास): इपॉक्सीसारखे ॲडेसिव्ह दोन भागात असतात (रेझिन आणि हार्डनर), ते योग्य प्रमाणात मिक्स करा.
४. ॲप्लिकेशन: ब्रश किंवा स्पॅटुलाच्या सहाय्याने एका किंवा दोन्ही पृष्ठभागांवर ॲडेसिव्हचा पातळ आणि समतोल थर लावा.
५. अलाइनमेंट: दोन्ही भाग अचूकपणे एकत्र जोडा.
६. क्लॅम्पिंग: सांध्यावर पुरेसा दाब देण्यासाठी क्लॅम्प लावा. बाहेर आलेला ओला डिंक कापडाने लगेच पुसून टाका.
७. वाळणे: सांधा ठराविक तासांसाठी स्थिर ठेवा (उदा. २४ तास).

८. दक्षता (Precautions)
ॲडेसिव्ह खूप जास्त किंवा खूप कमी लावू नका, यामुळे सांधा कमकुवत होऊ शकतो.
कडक उन्हात किंवा पावसात ॲडेसिव्ह उघडा ठेवू नका.
तेलकट पृष्ठभागावर ॲडेसिव्ह लावणे टाळा.
१०. आत्मसात केलेली कौशल्ये (Skills Gained)
१. ॲडेसिव्ह निवड कौशल्य: कामाच्या गरजेनुसार (उदा. तातडीची कामे की मजबूत सांधे) अचूक ॲडेसिव्ह निवडण्याचे कौशल्य.
२. मिश्रण कौशल्य (Mixing Skill): दोन घटकांचे ॲडेसिव्ह (Epoxy) योग्य प्रमाणात मिसळण्याचे तांत्रिक ज्ञान.
३. समतोल लेपन कौशल्य (Uniform Spreading): पृष्ठभागावर ॲडेसिव्हचा पातळ आणि एकसारखा थर लावण्याचे हस्तकौशल्य.
४. दाब व्यवस्थापन (Clamping Pressure): सांधा मजबूत होण्यासाठी क्लॅम्पचा किती दाब द्यावा, हे समजण्याचे कौशल्य.
५. साहित्य ओळख: रंगावरून आणि वासावरून विविध रासायनिक गुणधर्मांचे ॲडेसिव्ह ओळखण्याचे कौशल्य.

११. निष्कर्ष (Conclusion)
या प्रात्यक्षिकाद्वारे असे स्पष्ट झाले की, सुतारकामात योग्य ॲडेसिव्हची निवड करणे हे कौशल्याचे काम आहे. चुकीच्या ॲडेसिव्हमुळे कालांतराने सांधे सुटू शकतात, परंतु योग्य प्रकार आणि क्युरिंग वेळेची माहिती असल्यास फर्निचरचे आयुष्य वाढवता येते.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Lesson No. 06.1 Cutting Tools ( कटिंग टूल्स )

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
6.१. कटिंग टूल्स ( Cutting Tools ) - कापण्याची साधने  फाइल :- धातू कापण्याच्या पध्दती [ Methods of meterial cutting] :- धातू कट करण्याच्या तीन पध्दती आहेत. 1] खरडणे [ abrasion] 2] वितळवणे [ Fusion] 3] कापणे [Incision] फाइल व फाइलींग :- फाइल हे कटिंग टूल असून फाइलचा उपयोग पृष्ठभागा वरील जादा धातू काढणे, जॉब योग्य साईजमध्ये आणणे व त्याला फिनिशिंगमध्ये बनविणे, जॉबची बर काढणे यासारख्या कामासाठी होतो.      फाइलींग ही फाइलच्या मदतीने जॉबच्या सरफेसवरील जादा असलेले मटेरीयल काढण्यासाठी क्रिया आहे. [Filing is method for removing excess material from workpiece by using a file which acts as cutting tool] फाईलचे भाग [ ELEMENTS OF FILE ] :- फाईलचे पुढील वेगवेगळे पार्ट आहेत. 1) पॉईंट [Point] किंवा टीप [Tip] :-      टॅगच्या विरुध्द बाजूस (टोकास) असणाऱ्या भागास टीप किंवा पॉईंट म्हणतात. फाइलींगला सुरुवात करण्यापूर्वी जॉबच्या सरफेसवरील बल्क मटेरिलय (Bulk material) किंवा हार्ड स्किन (Hard skin) याने काढतात. फाइलींग करतांना पॉईंटवर एका हाताने दाब देतात. 2) फेस [Face] किंव...
Read more

Lesson No. 01 Trade Instruction & Introduction

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
General Discipline of the Institute  :-      कोणत्याही व्यवसायातील यश आणि प्रगती ही सुरक्षित कार्यस्थळ आणि काम करणारा सुदृड कामगार यावर आवलंबून आसते. याच कारणामुळे प्रत्येक व्यवसायात सुरक्षा आणि कामगाराचे चांगले आरोग्य याला वरचे स्थान दिले जाते. विव्हिंग टेक्निशियन व्यवसायात विव्हर ला त्याचे कर्तव्य आणि जबाबदारी याची जाणिव आसावी.      विव्हिंग टेक्निशियन वर्कशॉप मधिल अपघात आणि सुरक्षा संबंधी घ्यावयाची खबरदारी याचे ज्ञान आसले पाहिजे. त्यानंतर विव्हर हा त्याच्या कामाला दिशा देऊ शकनारा आउला पाहिजे. विव्हिंग टेक्निशियन व्यवसाय हा (Craftsman Training Scheme: C.T.S.) शिल्पकारागीर प्रशिक्षण योजाना अंतर्गत औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थाच्या माध्यमातून शिकविला जातो या व्यवसायाचा कालावधी दोन वर्ष आहे.      प्रशिक्षणार्थीनी औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेतून ज्या व्यवसायात प्रशिक्षण घेतले आसेल. त्या व्यवसायाची परिक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर. त्याला व्यवसायाचे राष्ट्रीय प्रमाणपत्र दिले जाते. प्रशिक्षण पुर्ण केल्यानंतर त्याला. विविध कंपन्यामधून (अप्रेंटीस) शिकाऊ, ...
Read more

Lesson No. 02. Safety

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
सुरक्षा (Safety) सुरक्षितता या शब्दाचा अर्थ सुरक्षित असण्याची स्थिती आहे. सुरक्षा फ्रेंच शब्द 'Sauf' पासुन आला आहे. एखादया अनुचित घटनेपासून दूर राहणे देखील व्यक्त केले जाऊ शकते ज्यामुळे व्यक्तीवर विपरीत परिणाम होतो. सुरक्षितता ही एक विशिष्ट परिस्थिती आहे, म्हणजे जर तुम्ही एखाद्या ठिकाणी काम करत असाल तर संबंधित अधिका-यांनी निर्दिष्ट केल्याप्रमाणे विशिष्ट उपाययोजना केल्या पाहिजेत, ज्यामुळे तुम्हाला तुमचे कामाचे ठिकाण सुरक्षित वाटते. जेव्हा आपण सुरक्षिततेबद्द्ल बोलतो, तेव्हा त्यात सर्व प्रकारची सुरक्षितता समाविष्ट असते. जी आपल्या कामाच्या ठिकाणांशी संबंधित आसते. उदा. वीजेपासुन व मशिनपासुन सुरक्षा. वर्कशॉपमध्ये तुम्ही चुकीच्या पध्दतीने काम करत असल्यास अपघात घडू शकतो. प्रत्येक कामगाराची सुरक्षासाठी सतर्कता आसणे आवश्यक आहे. त्यासाठी खालिल मापदंड आहेत. 'सेफ्टी' (सुरक्षा) - Defintion (व्याख्या) सुरक्षा (Safety) म्हणजे काम करताना, यंत्राचा वापर करताना आणि कार्यशाळेत (workshop) असताना संभाव्य धोके टाळून स्वतःचे आणि इतरांचे संरक्षण करण्याची प्रक्रिया. यात अपघातांपासून बचाव करणे, द...
Read more

Lesson No. 03 Workshop Safety

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Workshop Safety (कार्यशाळा सुरक्षा) पर्यायी नावे: सुरक्षितता आणि प्रथमोपचार (Safety and First Aid) व्यावसायिक सुरक्षा आणि आरोग्य (Occupational Safety and Health) Definition (व्याख्या) सुरक्षितता म्हणजे धोका, हानी किंवा अपघातापासून मुक्त असणे. कार्यशाळेतील सुरक्षा म्हणजे काम करताना व्यक्ती, यंत्रसामग्री, आणि कार्यक्षेत्राचे नुकसान टाळण्यासाठी तयार केलेले नियम, पद्धती आणि व्यवस्था. विणकाम कार्यशाळेच्या संदर्भात:  यंत्रांचे फिरणारे भाग, कापड आणि धाग्यांची धूळ (fly/fibre dust), आवाज (noise), आणि अवजारे यांचा वापर करताना अपघातांना प्रतिबंध करणे. Objectives (उद्देश) कार्यशाळा सुरक्षा या धड्याचे मुख्य उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत: मानवी जीविताचे संरक्षण:  कामगारांना शारीरिक इजा किंवा अपघातांपासून वाचवणे. मालमत्तेचे संरक्षण:  यंत्रसामग्री, उपकरणे, आणि कच्चा माल यांचे नुकसान टाळणे. उत्पादकता वाढवणे:  अपघात आणि कामातील व्यत्यय कमी करून कामाची गुणवत्ता व उत्पादन क्षमता टिकवून ठेवणे. सुरक्षित सवयी निर्माण करणे:  विद्यार्थ्यांना सुरक्षित आणि जबाबदार कार्यप्रणालीचे प्रशिक्षण देणे...
Read more

56/ 09. Identify various textile machines. (08) 10) Warping Machine.

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
56/ 09. Identify various textile machines. (08) 10) Warping Machine.  1) टेक्सटाइल डिपार्टमेंटमधील वार्पिंग मशीन म्हणजे काय आणि त्याचा उद्देश काय आहे हे शोधा ? 1.1) टेक्सटाइल डिपार्टमेंटमधील वार्पिंग मशीन हे एक असे यंत्र आहे जे विणकामासाठी ताण्याचे धागे तयार करते . 1.2) वार्पिंग प्रक्रियेत अनेक धागे एका बीमवर समांतर आणि विशिष्ट लांबीच्या तणावात लपेटले जातात .  1.3) याचा मुख्य उद्देश विणकामाच्या प्रक्रियेसाठी आवश्यक असलेला ताणा तयार करणे आहे .  1.4) वार्पिंगमुळे धाग्यांची योग्य मांडणी होते आणि ते तुटण्याची शक्यता कमी होते, ज्यामुळे विणकाम प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम होते .  1.5) थोडक्यात, वार्पिंग मशीन हे विणकामासाठी धाग्यांची जुळवाजुळव करून त्यांना बीमवर लपेटण्याचे काम करते. 2) वार्पिंग मशीनचे विविध प्रकार कोणते आहेत आणि त्यांची वैशिष्ट्ये काय आहेत ते लिहा. वार्पिंग मशीनचे मुख्यत्वे तीन प्रकार आहेत:  डायरेक्ट वार्पिंग मशीन (प्रत्यक्ष वार्पिंग मशीन),  सेक्शनल वार्पिंग मशीन (खंडीय वार्पिंग मशीन) आणि  बॉल वार्पिंग मशीन (गोल वार्पिंग मशीन). त्यांची वैशिष...
Read more