Practical No. 36

Practical No. 36 Identify the different types of saws, setting parameters and its uses in carpentry.

प्रात्यक्षिक क्र. ३६: सुतारकामातील करवतींचे विविध प्रकार, सेटिंग पॅरामीटर्स आणि उपयोगांची ओळख 

1. प्रात्यक्षिकाचा उद्देश (Aim of the Practical)

1.1 सुतारकामात (Carpentry) वापरल्या जाणाऱ्या विविध प्रकारच्या करवती (Saws) प्रत्यक्ष पाहून ओळखणे.

1.2 करवतीच्या पात्यावरील दातांची रचना (Teeth Setting) आणि त्यांचे तांत्रिक पॅरामीटर्स (उदा. TPI) समजून घेणे.

1.3 लाकूड कापण्याच्या दिशेनुसार (धान्य/Grains नुसार) योग्य करवतीची निवड करण्याचे तंत्र अभ्यासणे.

आकृती :-

2. कच्चा माल (Raw Material)

लाकडाचे नमुने: विविध प्रकारचे लाकडी तुकडे (उदा. सागवान, पाइन किंवा प्लायवूड) ज्यावर कापण्याचा सराव करता येईल.

मार्किंग साहित्य: पेन्सिल किंवा मार्किंग चाकू (Marking Knife).

3. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment)

करवतींचे प्रकार: हँड सॉ (Hand Saw), टेनन सॉ (Tenon Saw), रिप सॉ (Rip Saw), क्रॉस-कट सॉ (Cross-cut Saw), कंपास सॉ.

मापन साधने: स्टील रूल (३०० मि.मी.), ट्राय स्क्वेअर (काटकोन तपासण्यासाठी).

होल्डिंग डिव्हाइस: सुतारी बेंच व्हाईस (Carpenter's Bench Vise).

4. इतर आवश्यकता (Other Requirements)

टी.पी.आय. गेज: दातांची घनता मोजण्यासाठी.

सॉ-सेट प्लायर (Saw-set Pliers): दातांची बाजूला झुकलेली स्थिती (Set) तपासण्यासाठी.

मशिन ऑईल आणि कापड: पात्याची स्वच्छता आणि देखभालीसाठी.

5. सुरक्षा आणि दक्षता (Safety and Precautions)

बोटांची सुरक्षा: करवत चालवताना आपला दुसरा हात (अंगठा) करवतीच्या दातांपासून किमान ५-१० मि.मी. लांब असल्याची खात्री करा.

पात्याचा वापर: कापताना करवतीच्या संपूर्ण पात्याचा (टोक ते हँडल) वापर करा, जेणेकरून दाते एकाच ठिकाणी झिजणार नाहीत.

दाब देऊ नका: करवत चालवताना त्यावर अनावश्यक जोर देऊ नका, तिला स्वतःच्या वजनाने आणि गतीने लाकूड कापू द्या.

साठवणूक: करवत वापरून झाल्यावर तिचे दाते जमिनीवर किंवा धातूवर आदळणार नाहीत याची काळजी घ्या; शक्य असल्यास ती टांगून ठेवा.

गंज टाळणे: ओलाव्यामुळे पात्याला गंज लागू शकतो, म्हणून काम संपल्यावर पात्याला हलके तेल लावा.

6. कार्यपद्धती (Procedure)

निरीक्षण: वर्कशॉपमधील सर्व करवती एका ठिकाणी मांडून त्यांच्या पात्याचा (Blade) आकार आणि हँडलच्या रचनेचे निरीक्षण करा.

दातांची रचना तपासणे (Teeth Set): करवतीचे दाते एकाआड एक (Alternate) बाजूला झुकलेले आहेत का, हे जवळून पहा. यालाच 'सेटिंग' म्हणतात.

TPI मोजणे: स्टील रूलच्या सहाय्याने करवतीच्या एका इंच लांबीमध्ये किती दाते आहेत, ते मोजा. जास्त दाते म्हणजे बारीक काम, कमी दाते म्हणजे रफ काम.

कापण्याचा सराव: लाकडाच्या धाग्यांच्या (Grains) समांतर कापण्यासाठी 'रिप सॉ' आणि धाग्यांच्या आडवे कापण्यासाठी 'क्रॉस-कट सॉ' वापरून त्यातील फरक अनुभवा.

अचूकता तपासणी: टेनन सॉ वापरून सांधे (Joints) कापताना मिळणाऱ्या अचूकतेचे निरीक्षण करा.

8. आत्मसात केलेली कौशल्ये (Skills Gained)

करवत ओळखण्याचे कौशल्य (Saw Identification Skill): 

पात्याची रुंदी आणि दातांच्या आकारावरून (रिप सॉ की क्रॉस-कट) कामासाठी योग्य करवत निवडण्याचे कौशल्य.

TPI मोजण्याचे आणि निवडण्याचे तंत्र (TPI Identification Skill): 

कामाच्या फिनिशिंगनुसार (उदा. रफ कटिंगसाठी कमी TPI, फाईन कटिंगसाठी जास्त TPI) अचूक करवत निवडण्याचे तांत्रिक ज्ञान.

सेटिंग पॅरामीटर्सचे आकलन (Understanding Saw Set): 

करवतीचे दाते बाहेरच्या बाजूला का वाकवलेले असतात (Kerf तयार करण्यासाठी), जेणेकरून पाते लाकडात अडकणार नाही, हे समजून घेण्याचे कौशल्य.

स्टार्टिंग कट तंत्र (Starting the Cut Skill): 

करवत चालवताना अंगठ्याचा आधार घेऊन सुरुवातीचा 'खाच' (Notch) अचूकपणे आणि सुरक्षितपणे तयार करण्याचे कौशल्य.

अलाइनमेंट आणि स्ट्रोक नियंत्रण (Alignment & Stroke Control): 

करवत चालवताना कोपर आणि खांदा एका रेषेत ठेवून पूर्ण पात्याचा वापर करून सरळ काप घेण्याचे कौशल्य.

9. प्राप्त निष्कर्ष (Conclusion)

या प्रात्यक्षिकाद्वारे हे स्पष्ट झाले की, सुतारकामात केवळ करवत चालवणे पुरेसे नाही, तर दातांची सेटिंग आणि TPI यानुसार योग्य करवत निवडणे अत्यंत आवश्यक आहे. योग्य निवडीमुळे कापलेला पृष्ठभाग गुळगुळीत मिळतो आणि वेळेची बचत होते.