Practical No. 56.12 Warping

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
56.12 Identify various Textile Machines. (08 hrs)
56.12 Warping
प्रात्यक्षिक: वॉर्पिंग (Warping) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली

१. उद्देश (Aim)
वॉर्पिंग मशीनची ओळख करून घेणे, क्रिल (Creel) वर कोन्सची मांडणी समजून घेणे आणि ठराविक लांबी व संख्येचे धागे समांतर पद्धतीने बीमवर गुंडाळण्याच्या प्रक्रियेचा अभ्यास करणे.

२. आकृती (Diagram)

३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical)
३.१ वॉर्पिंग विभागाची पाहणी केली आणि मशीनचे ड्रम व बीम बसवण्याची जागा स्वच्छ असल्याची खात्री केली.
३.२ स्पिनिंग किंवा वाइंडिंग विभागातून आलेले कोन्स मशीनच्या मागील बाजूस असलेल्या क्रिल (Creel) वर आराखड्यानुसार (Drafting Plan) लावले.
३.३ मशीनचे सर्व 'स्टॉप मोशन सेन्सर्स' (Stop Motion Sensors) कार्यरत आहेत की नाही, हे तपासून पाहिले.
३.४ विणकामासाठी आवश्यक असलेल्या धाग्यांच्या संख्येनुसार (Ends) क्रिलिंग पूर्ण केले.

४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment)
रिकामे वॉर्पर्स बीम (Warper's Beam).
टेन्शन वेट्स (धाग्यानुसार टेन्शन सेट करण्यासाठी).
मेजरिंग टेप आणि कात्री.
नोटबुक आणि पेन.

५. कच्चा माल (Raw Material)
स्पिनिंग/वाइंडिंग कोन्स (Yarn Cones).

६. इतर आवश्यकता (Requirements)
वॉर्पिंग प्लॅन (धाग्यांची संख्या, लांबी आणि ताण).
कलींग (Comb) आणि गाईड रॉड्स.

७. सुरक्षा (Safety)
मशीन हाय-स्पीडवर चालत असताना फिरणाऱ्या बीम किंवा ड्रमच्या जवळ जाऊ नये.
धागा तुटल्यास मशीन पूर्णपणे थांबल्यानंतरच तो जोडण्याचा प्रयत्न करावा.
डोळ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि धुळीपासून वाचण्यासाठी चष्मा व मास्कचा वापर केला.

८. कार्यपद्धती (Procedure)
१. आम्ही सर्वप्रथम क्रिलवर बसवलेले कोन्स Yarn Guides आणि Tensioners मधून ओवून घेतले.
२. सर्व धागे एकत्र करून ते मशीनच्या समोरील बाजूस असलेल्या Reed (फणी) मधून ठराविक अंतरावर ओवले.
३. Lease Formation: विणकामात धागे एकमेकांत गुंतू नयेत म्हणून 'लीज' (Lease) टाकण्याच्या पद्धतीचे आम्ही निरीक्षण केले.
४. हे सर्व धागे Warper's Beam ला जोडले आणि मशीन सुरू केली.
५. मशीनच्या ड्रायव्हिंग ड्रममुळे धागे बीमवर समांतर आणि एकाच ताणाखाली (Uniform Tension) कसे गुंडाळले जातात, याचे आम्ही निरीक्षण केले.
६. ठराविक लांबी (Meters) पूर्ण झाल्यावर मशीन आपोआप कशी थांबते, हे आम्ही पाहिले.
७. पूर्ण भरलेला बीम मशीनवरून काढून (Doffing) सुरक्षित ठिकाणी ठेवला.

९. दक्षता (Precautions)
बीमवर धागा गुंडाळताना कुठेही 'ओव्हरलॅपिंग' होणार नाही, याची काळजी घेतली.
सर्व धाग्यांवर ताण (Tension) एकसमान राहील, याची खात्री केली.
धागा तुटल्यास मशीन त्वरित थांबते की नाही, याकडे लक्ष दिले.

१०. तांत्रिक डेटा आणि तक्ता (Technical Data)

तांत्रिक बाबी (Parameter)विवरण/माहिती
Type of Warpingउदा. Direct किंवा Sectional Warping
Warping Speed६०० - १२०० मीटर/मिनिट (अंदाजे)
Creel Capacity५०० - ८०० कोन्स (गरजेनुसार)
Beam Diameter८०० मिमी ते १००० मिमी
११. कौशल्ये (Skills)
क्रिलवर कोन्स वेगाने आणि अचूकपणे लावण्याचे कौशल्य प्राप्त केले.
तुटलेला धागा (End breakage) पटकन शोधून तो जोडण्याचे कौशल्य शिकलो.
'रीड' (Reed) मध्ये धागे ओवण्याची पद्धत आत्मसात केली.

१२. जादा माहिती (Additional Points)
Sectional Warping: रंगीत धाग्यांच्या कापडासाठी (Checks/Stripes) सेक्शनल वॉर्पिंगचा वापर केला जातो.
Direct Warping: एकाच रंगाच्या मोठ्या प्रमाणात उत्पादन करण्यासाठी डायरेक्ट वॉर्पिंग वापरले जाते.

१३. निष्कर्ष (Conclusion)
वॉर्पिंग मशीनच्या अभ्यासातून असे लक्षात आले की, विणकाम प्रक्रियेत निर्दोष कापड तयार करण्यासाठी एकसमान ताण असलेला आणि अचूक लांबीचा बीम तयार करणे ही अत्यंत महत्त्वाची पायरी आहे.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Lesson No. 06.1 Cutting Tools ( कटिंग टूल्स )

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
6.१. कटिंग टूल्स ( Cutting Tools ) - कापण्याची साधने  फाइल :- धातू कापण्याच्या पध्दती [ Methods of meterial cutting] :- धातू कट करण्याच्या तीन पध्दती आहेत. 1] खरडणे [ abrasion] 2] वितळवणे [ Fusion] 3] कापणे [Incision] फाइल व फाइलींग :- फाइल हे कटिंग टूल असून फाइलचा उपयोग पृष्ठभागा वरील जादा धातू काढणे, जॉब योग्य साईजमध्ये आणणे व त्याला फिनिशिंगमध्ये बनविणे, जॉबची बर काढणे यासारख्या कामासाठी होतो.      फाइलींग ही फाइलच्या मदतीने जॉबच्या सरफेसवरील जादा असलेले मटेरीयल काढण्यासाठी क्रिया आहे. [Filing is method for removing excess material from workpiece by using a file which acts as cutting tool] फाईलचे भाग [ ELEMENTS OF FILE ] :- फाईलचे पुढील वेगवेगळे पार्ट आहेत. 1) पॉईंट [Point] किंवा टीप [Tip] :-      टॅगच्या विरुध्द बाजूस (टोकास) असणाऱ्या भागास टीप किंवा पॉईंट म्हणतात. फाइलींगला सुरुवात करण्यापूर्वी जॉबच्या सरफेसवरील बल्क मटेरिलय (Bulk material) किंवा हार्ड स्किन (Hard skin) याने काढतात. फाइलींग करतांना पॉईंटवर एका हाताने दाब देतात. 2) फेस [Face] किंव...
Read more

Lesson No. 01 Trade Instruction & Introduction

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
General Discipline of the Institute  :-      कोणत्याही व्यवसायातील यश आणि प्रगती ही सुरक्षित कार्यस्थळ आणि काम करणारा सुदृड कामगार यावर आवलंबून आसते. याच कारणामुळे प्रत्येक व्यवसायात सुरक्षा आणि कामगाराचे चांगले आरोग्य याला वरचे स्थान दिले जाते. विव्हिंग टेक्निशियन व्यवसायात विव्हर ला त्याचे कर्तव्य आणि जबाबदारी याची जाणिव आसावी.      विव्हिंग टेक्निशियन वर्कशॉप मधिल अपघात आणि सुरक्षा संबंधी घ्यावयाची खबरदारी याचे ज्ञान आसले पाहिजे. त्यानंतर विव्हर हा त्याच्या कामाला दिशा देऊ शकनारा आउला पाहिजे. विव्हिंग टेक्निशियन व्यवसाय हा (Craftsman Training Scheme: C.T.S.) शिल्पकारागीर प्रशिक्षण योजाना अंतर्गत औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थाच्या माध्यमातून शिकविला जातो या व्यवसायाचा कालावधी दोन वर्ष आहे.      प्रशिक्षणार्थीनी औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेतून ज्या व्यवसायात प्रशिक्षण घेतले आसेल. त्या व्यवसायाची परिक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर. त्याला व्यवसायाचे राष्ट्रीय प्रमाणपत्र दिले जाते. प्रशिक्षण पुर्ण केल्यानंतर त्याला. विविध कंपन्यामधून (अप्रेंटीस) शिकाऊ, ...
Read more

Lesson No. 02. Safety

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
सुरक्षा (Safety) सुरक्षितता या शब्दाचा अर्थ सुरक्षित असण्याची स्थिती आहे. सुरक्षा फ्रेंच शब्द 'Sauf' पासुन आला आहे. एखादया अनुचित घटनेपासून दूर राहणे देखील व्यक्त केले जाऊ शकते ज्यामुळे व्यक्तीवर विपरीत परिणाम होतो. सुरक्षितता ही एक विशिष्ट परिस्थिती आहे, म्हणजे जर तुम्ही एखाद्या ठिकाणी काम करत असाल तर संबंधित अधिका-यांनी निर्दिष्ट केल्याप्रमाणे विशिष्ट उपाययोजना केल्या पाहिजेत, ज्यामुळे तुम्हाला तुमचे कामाचे ठिकाण सुरक्षित वाटते. जेव्हा आपण सुरक्षिततेबद्द्ल बोलतो, तेव्हा त्यात सर्व प्रकारची सुरक्षितता समाविष्ट असते. जी आपल्या कामाच्या ठिकाणांशी संबंधित आसते. उदा. वीजेपासुन व मशिनपासुन सुरक्षा. वर्कशॉपमध्ये तुम्ही चुकीच्या पध्दतीने काम करत असल्यास अपघात घडू शकतो. प्रत्येक कामगाराची सुरक्षासाठी सतर्कता आसणे आवश्यक आहे. त्यासाठी खालिल मापदंड आहेत. 'सेफ्टी' (सुरक्षा) - Defintion (व्याख्या) सुरक्षा (Safety) म्हणजे काम करताना, यंत्राचा वापर करताना आणि कार्यशाळेत (workshop) असताना संभाव्य धोके टाळून स्वतःचे आणि इतरांचे संरक्षण करण्याची प्रक्रिया. यात अपघातांपासून बचाव करणे, द...
Read more

Lesson No. 03 Workshop Safety

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Workshop Safety (कार्यशाळा सुरक्षा) पर्यायी नावे: सुरक्षितता आणि प्रथमोपचार (Safety and First Aid) व्यावसायिक सुरक्षा आणि आरोग्य (Occupational Safety and Health) Definition (व्याख्या) सुरक्षितता म्हणजे धोका, हानी किंवा अपघातापासून मुक्त असणे. कार्यशाळेतील सुरक्षा म्हणजे काम करताना व्यक्ती, यंत्रसामग्री, आणि कार्यक्षेत्राचे नुकसान टाळण्यासाठी तयार केलेले नियम, पद्धती आणि व्यवस्था. विणकाम कार्यशाळेच्या संदर्भात:  यंत्रांचे फिरणारे भाग, कापड आणि धाग्यांची धूळ (fly/fibre dust), आवाज (noise), आणि अवजारे यांचा वापर करताना अपघातांना प्रतिबंध करणे. Objectives (उद्देश) कार्यशाळा सुरक्षा या धड्याचे मुख्य उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत: मानवी जीविताचे संरक्षण:  कामगारांना शारीरिक इजा किंवा अपघातांपासून वाचवणे. मालमत्तेचे संरक्षण:  यंत्रसामग्री, उपकरणे, आणि कच्चा माल यांचे नुकसान टाळणे. उत्पादकता वाढवणे:  अपघात आणि कामातील व्यत्यय कमी करून कामाची गुणवत्ता व उत्पादन क्षमता टिकवून ठेवणे. सुरक्षित सवयी निर्माण करणे:  विद्यार्थ्यांना सुरक्षित आणि जबाबदार कार्यप्रणालीचे प्रशिक्षण देणे...
Read more

56/ 09. Identify various textile machines. (08) 10) Warping Machine.

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
56/ 09. Identify various textile machines. (08) 10) Warping Machine.  1) टेक्सटाइल डिपार्टमेंटमधील वार्पिंग मशीन म्हणजे काय आणि त्याचा उद्देश काय आहे हे शोधा ? 1.1) टेक्सटाइल डिपार्टमेंटमधील वार्पिंग मशीन हे एक असे यंत्र आहे जे विणकामासाठी ताण्याचे धागे तयार करते . 1.2) वार्पिंग प्रक्रियेत अनेक धागे एका बीमवर समांतर आणि विशिष्ट लांबीच्या तणावात लपेटले जातात .  1.3) याचा मुख्य उद्देश विणकामाच्या प्रक्रियेसाठी आवश्यक असलेला ताणा तयार करणे आहे .  1.4) वार्पिंगमुळे धाग्यांची योग्य मांडणी होते आणि ते तुटण्याची शक्यता कमी होते, ज्यामुळे विणकाम प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम होते .  1.5) थोडक्यात, वार्पिंग मशीन हे विणकामासाठी धाग्यांची जुळवाजुळव करून त्यांना बीमवर लपेटण्याचे काम करते. 2) वार्पिंग मशीनचे विविध प्रकार कोणते आहेत आणि त्यांची वैशिष्ट्ये काय आहेत ते लिहा. वार्पिंग मशीनचे मुख्यत्वे तीन प्रकार आहेत:  डायरेक्ट वार्पिंग मशीन (प्रत्यक्ष वार्पिंग मशीन),  सेक्शनल वार्पिंग मशीन (खंडीय वार्पिंग मशीन) आणि  बॉल वार्पिंग मशीन (गोल वार्पिंग मशीन). त्यांची वैशिष...
Read more