Practical No. 56.7 Winding

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
56.7 Identify various Textile Machines. (08 hrs)
56.7 Winding
प्रात्यक्षिक: वाइंडिंग (Winding) मशीनची ओळख आणि कार्यप्रणाली.

१. उद्देश (Aim)
वाइंडिंग मशीनची ओळख करून घेणे, धाग्यातील दोष दूर करण्याची (Yarn Clearing) पद्धत समजून घेणे आणि रिंग बॉबिनमधील धागा मोठ्या 'कोन' (Cone) पॅकेजवर गुंडाळण्याच्या प्रक्रियेचा अभ्यास करणे.

२. आकृती (Diagram)
३. प्रॅक्टिकलसाठी पूर्वतयारी (Preparation for Practical)
३.१ वाइंडिंग विभागाला भेट देऊन मशीनची स्वच्छता आणि हवादाब (Air pressure) तपासून घेतला.

३.२ रिंग फ्रेममधून तयार झालेल्या पूर्ण भरलेल्या रिंग बॉबिन्स मशीनच्या फीडिंग भागात (Caddy/Magazine) उपलब्ध करून दिल्या.

३.३ वाइंडिंगसाठी लागणारे रिकामे कागदी किंवा प्लास्टिकचे कोन्स (Paper/Plastic Cones) तयार ठेवले.

३.४ धाग्याचा नंबर (Count) आणि मशीनचे पॅरामीटर्स योग्यरित्या सेट आहेत की नाही, याची खात्री केली.

४. साधने आणि उपकरणे (Tools and Equipment)
हँक बॅलन्स किंवा ईलेक्ट्रॉनिक वजन काटा.

रिकामे कोन्स (Empty Cones).

यार्न स्लायसर किंवा कात्री.

नोटबुक आणि पेन.

५. कच्चा माल (Raw Material)
रिंग फ्रेममधून तयार झालेली रिंग बॉबिन (Ring Bobbin / Cops).

६. इतर आवश्यकता (Requirements)
'यार्न क्लियरर' (Yarn Clearer) सेटिंग चार्ट.

वेक्सिंग रोलर्स (गरज असल्यास).

७. सुरक्षा (Safety)
मशीनचे भाग अतिशय वेगाने फिरत असल्याने चालू मशीनमध्ये हात घालू नये.

स्लायसर (Splicer) मधील हवेच्या दाबापासून आणि सुयांपासून सावध राहावे.

डोळ्यांच्या सुरक्षेसाठी गरजेनुसार चष्मा आणि कानासाठी इअर प्लगचा वापर केला.

८. कार्यपद्धती (Procedure)
१. आम्ही सर्वप्रथम रिंग बॉबिनला मशीनच्या अनवाइंडिंग झोनमध्ये (Unwinding Zone) लावले.
२. धागा विविध गाईड्स आणि 'टेन्शनर' (Tensioner) मधून नेऊन कोनल जोडला.
३. Yarn Clearing: धागा धावत असताना त्यातील जाड भाग, पातळ भाग किंवा कचरा 'Electronic Yarn Clearer' (EYC) द्वारे कसा कापला जातो, याचे आम्ही निरीक्षण केले.
४. Splicing: धागा तुटल्यास किंवा गाठ न मारता हवा आणि पाण्याच्या सहाय्याने तो कसा जोडला जातो (Splicing), या प्रक्रियेचा आम्ही अभ्यास केला.
५. Winding: तयार झालेला दोषमुक्त धागा 'ग्रुव्हड ड्रम' (Grooved Drum) च्या मदतीने कोनावर विशिष्ट आकारात कसा गुंडाळला जातो, हे पाहिले.
६. कोन पूर्ण भरल्यावर मशीन आपोआप थांबणे किंवा कोन बदलणे, या प्रक्रियेची आम्ही माहिती घेतली.

९. दक्षता (Precautions)
धाग्याचे टेन्शन (Tension) खूप जास्त किंवा खूप कमी असणार नाही, याची काळजी घेतली.

वाइंडिंग करताना धाग्याचा पृष्ठभाग खराब होणार नाही, याची दक्षता घेतली.

मशीनमधील टाकाऊ धागा (Waste yarn) वेळोवेळी साफ केला.

१०. तांत्रिक डेटा आणि तक्ता (Technical Data)
तांत्रिक बाबी (Parameter) विवरण/माहिती
Winding Speed ८०० - १५०० मीटर/मिनिट (अंदाजे)
Splicer Type Pneumatic Splicer
Cone Weight १.५ ते २.५ किलो (गरजेनुसार)
Clearer Type Electronic (Uster/Loepfe)
११. कौशल्ये (Skills)
रिकामे कोन्स मशिनवर वेगाने चढवण्याचे कौशल्य प्राप्त केले.

स्लायसर योग्यरित्या काम करत असल्याची खात्री करण्यास शिकलो.

कोनावरील धाग्याची बांधणी (Hardness/Softness) ओळखण्याचे कौशल्य शिकलो.

१२. जादा माहिती (Additional Points)
Knotless Yarn: वाइंडिंगमध्ये गाठ मारण्याऐवजी स्लायसिंग केले जाते, ज्यामुळे कापड विणताना अडथळे येत नाहीत.

Waxing: विणकामासाठी (Knitting) लागणाऱ्या धाग्याला वाइंडिंग दरम्यान 'वॅक्स' (Wax) लावला जातो, जेणेकरून तो मऊ होईल.

१३. निष्कर्ष (Conclusion)
वाइंडिंग मशीनच्या अभ्यासातून असे लक्षात आले की, ही प्रक्रिया केवळ पॅकेज मोठे करण्यासाठी नसून धाग्याची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी आणि तो पुढील विणकाम (Weaving/Knitting) प्रक्रियेसाठी तयार करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Lesson No. 06.1 Cutting Tools ( कटिंग टूल्स )

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
6.१. कटिंग टूल्स ( Cutting Tools ) - कापण्याची साधने  फाइल :- धातू कापण्याच्या पध्दती [ Methods of meterial cutting] :- धातू कट करण्याच्या तीन पध्दती आहेत. 1] खरडणे [ abrasion] 2] वितळवणे [ Fusion] 3] कापणे [Incision] फाइल व फाइलींग :- फाइल हे कटिंग टूल असून फाइलचा उपयोग पृष्ठभागा वरील जादा धातू काढणे, जॉब योग्य साईजमध्ये आणणे व त्याला फिनिशिंगमध्ये बनविणे, जॉबची बर काढणे यासारख्या कामासाठी होतो.      फाइलींग ही फाइलच्या मदतीने जॉबच्या सरफेसवरील जादा असलेले मटेरीयल काढण्यासाठी क्रिया आहे. [Filing is method for removing excess material from workpiece by using a file which acts as cutting tool] फाईलचे भाग [ ELEMENTS OF FILE ] :- फाईलचे पुढील वेगवेगळे पार्ट आहेत. 1) पॉईंट [Point] किंवा टीप [Tip] :-      टॅगच्या विरुध्द बाजूस (टोकास) असणाऱ्या भागास टीप किंवा पॉईंट म्हणतात. फाइलींगला सुरुवात करण्यापूर्वी जॉबच्या सरफेसवरील बल्क मटेरिलय (Bulk material) किंवा हार्ड स्किन (Hard skin) याने काढतात. फाइलींग करतांना पॉईंटवर एका हाताने दाब देतात. 2) फेस [Face] किंव...
Read more

Lesson No. 01 Trade Instruction & Introduction

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
General Discipline of the Institute  :-      कोणत्याही व्यवसायातील यश आणि प्रगती ही सुरक्षित कार्यस्थळ आणि काम करणारा सुदृड कामगार यावर आवलंबून आसते. याच कारणामुळे प्रत्येक व्यवसायात सुरक्षा आणि कामगाराचे चांगले आरोग्य याला वरचे स्थान दिले जाते. विव्हिंग टेक्निशियन व्यवसायात विव्हर ला त्याचे कर्तव्य आणि जबाबदारी याची जाणिव आसावी.      विव्हिंग टेक्निशियन वर्कशॉप मधिल अपघात आणि सुरक्षा संबंधी घ्यावयाची खबरदारी याचे ज्ञान आसले पाहिजे. त्यानंतर विव्हर हा त्याच्या कामाला दिशा देऊ शकनारा आउला पाहिजे. विव्हिंग टेक्निशियन व्यवसाय हा (Craftsman Training Scheme: C.T.S.) शिल्पकारागीर प्रशिक्षण योजाना अंतर्गत औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थाच्या माध्यमातून शिकविला जातो या व्यवसायाचा कालावधी दोन वर्ष आहे.      प्रशिक्षणार्थीनी औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेतून ज्या व्यवसायात प्रशिक्षण घेतले आसेल. त्या व्यवसायाची परिक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर. त्याला व्यवसायाचे राष्ट्रीय प्रमाणपत्र दिले जाते. प्रशिक्षण पुर्ण केल्यानंतर त्याला. विविध कंपन्यामधून (अप्रेंटीस) शिकाऊ, ...
Read more

Lesson No. 02. Safety

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
सुरक्षा (Safety) सुरक्षितता या शब्दाचा अर्थ सुरक्षित असण्याची स्थिती आहे. सुरक्षा फ्रेंच शब्द 'Sauf' पासुन आला आहे. एखादया अनुचित घटनेपासून दूर राहणे देखील व्यक्त केले जाऊ शकते ज्यामुळे व्यक्तीवर विपरीत परिणाम होतो. सुरक्षितता ही एक विशिष्ट परिस्थिती आहे, म्हणजे जर तुम्ही एखाद्या ठिकाणी काम करत असाल तर संबंधित अधिका-यांनी निर्दिष्ट केल्याप्रमाणे विशिष्ट उपाययोजना केल्या पाहिजेत, ज्यामुळे तुम्हाला तुमचे कामाचे ठिकाण सुरक्षित वाटते. जेव्हा आपण सुरक्षिततेबद्द्ल बोलतो, तेव्हा त्यात सर्व प्रकारची सुरक्षितता समाविष्ट असते. जी आपल्या कामाच्या ठिकाणांशी संबंधित आसते. उदा. वीजेपासुन व मशिनपासुन सुरक्षा. वर्कशॉपमध्ये तुम्ही चुकीच्या पध्दतीने काम करत असल्यास अपघात घडू शकतो. प्रत्येक कामगाराची सुरक्षासाठी सतर्कता आसणे आवश्यक आहे. त्यासाठी खालिल मापदंड आहेत. 'सेफ्टी' (सुरक्षा) - Defintion (व्याख्या) सुरक्षा (Safety) म्हणजे काम करताना, यंत्राचा वापर करताना आणि कार्यशाळेत (workshop) असताना संभाव्य धोके टाळून स्वतःचे आणि इतरांचे संरक्षण करण्याची प्रक्रिया. यात अपघातांपासून बचाव करणे, द...
Read more

Lesson No. 03 Workshop Safety

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Workshop Safety (कार्यशाळा सुरक्षा) पर्यायी नावे: सुरक्षितता आणि प्रथमोपचार (Safety and First Aid) व्यावसायिक सुरक्षा आणि आरोग्य (Occupational Safety and Health) Definition (व्याख्या) सुरक्षितता म्हणजे धोका, हानी किंवा अपघातापासून मुक्त असणे. कार्यशाळेतील सुरक्षा म्हणजे काम करताना व्यक्ती, यंत्रसामग्री, आणि कार्यक्षेत्राचे नुकसान टाळण्यासाठी तयार केलेले नियम, पद्धती आणि व्यवस्था. विणकाम कार्यशाळेच्या संदर्भात:  यंत्रांचे फिरणारे भाग, कापड आणि धाग्यांची धूळ (fly/fibre dust), आवाज (noise), आणि अवजारे यांचा वापर करताना अपघातांना प्रतिबंध करणे. Objectives (उद्देश) कार्यशाळा सुरक्षा या धड्याचे मुख्य उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत: मानवी जीविताचे संरक्षण:  कामगारांना शारीरिक इजा किंवा अपघातांपासून वाचवणे. मालमत्तेचे संरक्षण:  यंत्रसामग्री, उपकरणे, आणि कच्चा माल यांचे नुकसान टाळणे. उत्पादकता वाढवणे:  अपघात आणि कामातील व्यत्यय कमी करून कामाची गुणवत्ता व उत्पादन क्षमता टिकवून ठेवणे. सुरक्षित सवयी निर्माण करणे:  विद्यार्थ्यांना सुरक्षित आणि जबाबदार कार्यप्रणालीचे प्रशिक्षण देणे...
Read more

56/ 09. Identify various textile machines. (08) 10) Warping Machine.

By S. U. Boratwar Weaving Technician 22l23
Image
56/ 09. Identify various textile machines. (08) 10) Warping Machine.  1) टेक्सटाइल डिपार्टमेंटमधील वार्पिंग मशीन म्हणजे काय आणि त्याचा उद्देश काय आहे हे शोधा ? 1.1) टेक्सटाइल डिपार्टमेंटमधील वार्पिंग मशीन हे एक असे यंत्र आहे जे विणकामासाठी ताण्याचे धागे तयार करते . 1.2) वार्पिंग प्रक्रियेत अनेक धागे एका बीमवर समांतर आणि विशिष्ट लांबीच्या तणावात लपेटले जातात .  1.3) याचा मुख्य उद्देश विणकामाच्या प्रक्रियेसाठी आवश्यक असलेला ताणा तयार करणे आहे .  1.4) वार्पिंगमुळे धाग्यांची योग्य मांडणी होते आणि ते तुटण्याची शक्यता कमी होते, ज्यामुळे विणकाम प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम होते .  1.5) थोडक्यात, वार्पिंग मशीन हे विणकामासाठी धाग्यांची जुळवाजुळव करून त्यांना बीमवर लपेटण्याचे काम करते. 2) वार्पिंग मशीनचे विविध प्रकार कोणते आहेत आणि त्यांची वैशिष्ट्ये काय आहेत ते लिहा. वार्पिंग मशीनचे मुख्यत्वे तीन प्रकार आहेत:  डायरेक्ट वार्पिंग मशीन (प्रत्यक्ष वार्पिंग मशीन),  सेक्शनल वार्पिंग मशीन (खंडीय वार्पिंग मशीन) आणि  बॉल वार्पिंग मशीन (गोल वार्पिंग मशीन). त्यांची वैशिष...
Read more